กรอบหลักสูตรวิทยาศาสตร์ (Science curriculum framework)

หลักสูตรการศึกษาวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน

วิทยาศาสตร์มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต เป็นรากฐานความรู้ที่จะทำให้คนในชาติมีความเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัวและใช้ชีวิตประจำวันอย่างเป็นสุข ประกอบกับความรู้ความเข้าใจที่จะเลือกใช้เทคโนโลยีที่มีความก้าวหน้าอย่างไม่หยุดยั้ง ให้ถูกต้องและเหมาะสมกับบริบทของสังคมและอยู่ในขอบเขตของจริยธรรม จึงเป็นหน้าที่หลักของภาคการศึกษาที่จะต้องจัดหลักสูตรการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีให้สัมพันธ์กับความต้องการของสังคม นั่นหมายถึงการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ให้ผู้เรียนเกิด การรู้วิทยาศาสตร์ (Science literacy)
เนื่องจากสังคมต้องการผู้เรียนซึ่งนั่นคือประชากรที่มีคุณภาพ ที่มีคุณธรรมจริยธรรมและความรู้ความเข้าใจในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข การได้มาซึ่งคุณลักษณะของประชากรดังกล่าว การศึกษาวิทยาศาสตร์ จึงควรมุ่งเน้นให้ผู้เรียนเกิดการรู้ทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งประกอบด้วย ธรรมชาติวิทยาศาสตร์ (Nature of science) ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ (Science knowledge) และ จิตวิทยาศาสตร์ (Scientific mind)
นอกจากวิชาความรู้พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ผู้เรียนจะได้รับ การสอนในปัจจุบันควรมุ่งเน้นให้ผู้เรียน คิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาเป็น จากการเรียนรู้ด้วยตนเองตามหลัก ปฏิรูปนิยม(Reconstructionism) โดยมีครูเป็นผู้บุกเบิกและมีความรอบรู้เป็นผู้ช่วยในการพัฒนาศักยภาพผู้เรียน และ พิพัฒนนิยม (Progressivism) ซึ่งมุ่งเน้นให้ผู้เรียนตระหนักในคุณค่าของตนเอง การเรียนต้องเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง เน้นการปฏิบัติและแก้ปัญหา ครูมีความเข้าใจและยอมรับความแตกต่างในตัวผู้เรียน
ดังนั้นการสอนให้ผู้เรียนเกิดการรู้วิทยาศาสตร์ที่ควบคู่คุณธรรมจริยธรรม จะสร้างคุณลักษณะให้ผู้เรียนคิดเป็น ทำเป็น และ แก้ปัญหาเป็น ตระหนักในคุณค่าของตนเอง ซึ่งจะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันภายในจิตใจให้ลุ่มหกไปตามกระแสโลกาภิวัตน์ ที่เกิดปัญหาสังคมขึ้นในปัจจุบัน ทั้งปัญหาทางเศรษฐกิจ ปัญหาสังคม ปัญหาสิ่งแวดล้อม และ กระแสบริโภคนิยม
การจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ต้องสอดแทรกการรู้วิทยาศาสตร์ไว้ในแต่ละระดับชั้น ป.1 – ม.6 และ จัดวิชาความรู้ทางชีววิทยาให้ตรงตามศักยภาพของนักเรียนในแต่ละระดับชั้นโดยจัดให้บูรณาการความรู้ทางชีววิทยากับการรู้วิทยาศาสตร์ ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ และ จิตวิทยาศาสตร์ โดยเน้นกระบวนการเรียนแบบสืบเสาะหาความรู้ และจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญเพื่อให้นักเรียนได้พัฒนาตนเองอย่างเต็มศักยภาพ




เนื้อสาระในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ชีววิทยา)

1.การรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ควบคู่กับธรรมชาติวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ ในการสืบเสาะหาความรู้ การแก้ปัญหา มีความเข้าใจความสัมพันธ์ของวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี สังคม และ สิ่งแวดล้อม ร่วมทั้งการเปลี่ยนกระบวนทัศน์ใหม่ สามารถค้นหาความรู้ด้วยตนเองและสร้างเป็นองค์ความรู้ของตนเอง

2.สิ่งมีชีวิต ศึกษาเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดำรงชีวิต เซลล์ของสิ่งมีชีวิตโครงสร้าง หน้าที่ และ การทำงานในระบบต่างๆของสิ่งมีชีวิต ความหลากหลายทางชีวภาพ การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม วิวัฒนาการ และ เทคโนโลยีชีวภาพ

3.ระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม ศึกษาเกี่ยวกับระบบนิเวศ และ สิ่งแวดล้อม ความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติ การใช้ การจัดการทรัพยากรธรรมชาติในระดับท้องถิ่น ประเทศ และโลก


สาระและมาตรฐานการเรียนรู้

สาระที่ 1 การรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจธรรมชาติวิทยาศาสตร์ ผู้เรียนมีความสามารถในการแก้ไขปัญหาและเรียนรู้จากกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ ผู้เรียนมีทักษะในการตั้งคำถาม สมมติฐาน การวางแผนการทดลอง การสังเกต การทำความเข้าใจการวิเคราะห์ข้อมูล การสรุปข้อมูล และ การสื่อความหมายข้อมูล เข้าใจถึงความแตกต่างของการค้นพบทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กฎ และทฤษฎีต่างๆ เรียนรู้ประวัตินักวิทยาศาสตร์ เข้าและวิเคราะห์กระบวนการคิดของนักวิทยาศาสตร์ รวมทั้งการประยุกต์ใช้กับการเรียนรู้ มีความเข้าใจว่าเทคโนโลยีถูกสร้างขึ้นจากทฤษฏีทางวิทยาศาสตร์

สาระที่ 2 สิ่งมีชีวิต
มาตรฐาน ว 2.1 สำรวจตรวจสอบอภิปราย และ อธิบายเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดำรงชีวิต เซลล์ของสิ่งมีชีวิตโครงสร้าง หน้าที่ และ การทำงานในระบบต่างๆของร่างกาย ตลอดจนนำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน มีเจตคติต่อวิทยาศาสตร์และมีจิตวิทยาศาสตร์
มาตรฐาน ว 2.2 สำรวจตรวจสอบ สืบค้นข้อมูล อภิปรายและอธิบาย เกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพ การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม วิวัฒนาการ และ เทคโนโลยีชีวภาพ ตระหนักถึงความสำคัญและความสัมพันธ์ของความหลากหลายทางชีวภาพ รู้เท่าทันถึงปัญหาที่เกิดขึ้น และผลกระทบของการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพและถูกทำลาย นำความรู้ไปใช้ในการดำรงชีวิตในสังคมที่มีความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยีชีวภาพ

สาระที่ 3 ระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
มาตรฐาน ว 3.1 ศึกษาเกี่ยวกับระบบนิเวศ และ สิ่งแวดล้อม สำรวจตรวจ สืบค้นข้อมูลระบบนิเวศในประเทศไทย และต่างประเทศ อภิปรายปัญหาที่เกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อม และผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในระบบนิเวศ ตระหนักถึงคุณค่าของระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม รวมทั้งสืบค้นข้อมูล อภิปรายและอธิบายเกี่ยวกับการบำบัดและการอนุรักษ์ฟื้นฟูระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม นำความรู้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง สังคมและสิ่งแวดล้อม ทำโครงงานวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม

มาตรฐาน ว 3.2 อธิบายความหมาย ประเภทและความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติ สืบค้นและอธิบายการใช้และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติในระดับท้องถิ่น ประเทศ และโลก สำรวจตรวจสอบการอนุรักษ์ทรัพยากร ศึกษาการวิจัยเกี่ยวกับทรัพยากรทางเลือกที่สามารถใช้ทดแทนทรัพยากรเดิมที่กำลังหมดไป ตระหนักถึงปัญหาการขาดแคลนทรัพยากรในอนาคต ทำโครงงานวิทยาศาสตร์เพื่อแก้ไขปัญหาทรัพยากรธรรมชาติในปัจจุบันและอนาคต